Obsługiwane przez usługę Blogger.

Żywienie w cukrzycy typu 2


Cukrzyca (diabetes mellitus) jest przewlekłą chorobą, której przyczyną jest zaburzenie wydzielania insuliny. Niedobór insuliny prowadzi do zaburzeń w zakresie wykorzystania glukozy przez komórki organizmu, co powoduje zwiększenie stężenia glukozy we krwi (hiperglikemię) oraz wydalanie glukozy wraz z moczem. Cukrzyca charakteryzuje się także zaburzeniami metabolizmu węglowodanów, tłuszczów i białek. W cukrzycy typ 2 stosuje się dietę z ograniczeniem ławo przyswajalnych węglowodanów oraz w niektórych przypadkach dietę ubogoenergetyczna.

Cele i zadania diety

- zmniejszenie poziomu glukozy we krwi i poprawa metabolizmu,
- dostarczenie organizmowi wszystkich niezbędnych składników odżywczych i zapewnienie prawidłowego funkcjonowania organizmu.
- utrzymanie należnej masy ciała oraz poprawę samopoczucia
- unikanie spożywania cukru, słodzonych produktów i napojów oraz produktów będących źródłem łatwo przyswajalnych przez organizm węglowodanów.

Zasady diety

1. Należy spożywać posiłki często w ciągu dnia, o stałych porach, ale w małej ilości (4-5 posiłków dziennie).
2. Największemu ograniczaniu w diecie podlegają łatwo przyswajalne węglowodany. Węglowodany powinny być spożywane w postaci skrobi będącej składnikiem pieczywa razowego, kaszy gryczanej, otrąb. Pieczywo jasne, makarony, pozostałe kasze podaje się w ograniczonych ilościach.
3. W jadłospisie należy uwzględnić produkty o niskim indeksie glikemicznym (IG): pieczywo pełnoziarniste, makaron razowy, kaszę gryczaną, ryż pełnoziarnisty, płatki zbożowe, marchewką surową, suche nasiona roślin strączkowych (fasolę, groch, soczewica), jabłka, grejpfruty (szczególnie gatunek zielony), świeże morele, mleko i niskotłuszczowe napoje mleczne, warzywa zielone, pomidory, bakłażany, cukinię, czosnek, cebulę.
4. Z diety należy wykluczyć produkty zawierające cukry łatwo przyswajalne: cukier, miód, dżemy, słodycze, ciastka, desery – produkty te wykazują działanie podwyższające poziom cukru we krwi przysparzając niepożądane objawy.
5. Białko zwierzęce o dużej wartości biologicznej powinno pochodzić z chudego mleka, mięsa, ryb, drobiu, chudych wędlin, sera twarogowego oraz w ograniczonej ilości z jaj.
6. W diecie powinno znajdować się więcej mało kalorycznych surówek, sałatek, warzyw.
7. Należy pamiętać o piciu płynów - 2 litry na dobę. Unika się spożywania słodkich soków owocowych i napojów. Takie, przy chęci spożycia, powinny być rozcieńczane wodą. Najkorzystniej jest pić napoje (w tym herbatę i kawę) niesłodzone.
8. Należy unikać jedzenia przed snem i kłaść się spać 2-3 godziny po ostatnim posiłku.
9. Przygotowując posiłki:
- należy stosować gotowanie w wodzie, na parze, pieczenie, duszenie z małą ilością tłuszczu,
- nie zaleca się potraw smażonych,
- zupy i sosy należy sporządzać na wywarach warzywnych, podprawiać zawiesiną chudego mleka (do 2% tł.), kefiru lub jogurtu i mąki,
- nie należy rozgotowywać produktów zbożowych i jarzyn – potrawy bardziej rozgotowane powodują szybsze zwiększanie stężenia glukozy we krwi,
- najlepiej stosować warzywa i owoce w formie surowej,
- należy ograniczać sól kuchenną, a w zamian stosować przyprawy ziołowe.
10. Zgodnie z zasadami zdrowego żywienia należy ograniczyć w diecie sól kuchenną do 5g/dobę (1 łyżeczka), zrezygnować z picia alkoholu i palenia tytoniu.
11. Osoby z nadwagą muszą stosować diety redukujące o poziomie energetycznym od 1000 do 1500 kcal w zależności od stanu zdrowia i stopnia nadwagi.
12. Węglowodany powinny dostarczać w sumie ok. 50-60% energii dziennej racji pokarmowej, przy czym ogromną większość powinny stanowić węglowodany złożone, których źródłem są przede wszystkim pełnoziarniste produkty zbożowe i rośliny strączkowe.
13. Dla osób nie mających nadwagi dopuszczalne jest spożycie 15 g cukrów prostych dziennie (taka ilość cukru odpowiada 3 płaskim łyżeczkom od herbaty) wliczając w to oczywiście cukier zawarty we wszelkiego rodzaju słodyczach i ciastach. Zazwyczaj konieczne jest więc zrezygnowanie z dosładzania napojów oraz jedzenia słodyczy.
14. Tłuszcz powinien dostarczać poniżej 30% energii pożywienia, białko 10-15% ogółu energii



* Jako zamiennik cukru można stosować ksylitol. Słodzik ten posiada odmienne właściwości niż cukier, nie powoduje fermentacji w jelitach. Ponadto wykazuje działanie przeciwgrzybiczne, przeciwbakteryjne oraz korzystnie wpływa na przyswajalność wapnia. Inny probiotyk korzystnie wpływający na mikroflorę jelit – inulinę – można stosować jako zagęszczacz do zup, sosów, budyniu, galaretki czy ciast.

Ilość poszczególnych składników odżywczych


WARTOŚĆ ENERGETYCZNA :

 - dla chorych leżących 20-25 kcal/kg masy ciała
 - dla osób chodzących nie obciążonych wysiłkiem 25-30 kcal/ kg masy ciała
 - dla osoby lekko pracującej 30-35kcal/kg masy ciała
 - dla osoby ciężko pracującej 35-40kcal/kg masy ciała
     - dla osób otyłych: 1000-1300 kcal , dla chorych z nadwagą,
     - dla osób niepracujących lub lekko pracujących: 1500 – 1800 kcal,
     - dla chorych z prawidłową masą ciała oraz niezbyt ciężko pracujących: 2000 – 2200 kcal,
     - dla chorych z niedowagą, młodzieży, osób ciężko pracujących: 2400 – 3000 kcal

    BIAŁKO :

    15% - 20% pokryte przez białka.

    TŁUSZCZE :

    30% - 35% pokryte przez tłuszcze,

    WĘGLOWODANY :

    45% - 50% pokryte przez węglowodany

    SKŁADNIKI MINERALNE :

    - błonnik pokarmowy: 35 -40 g
    - wapń : 08,-1 g
    - żelazo: 15 mg
    - witamina A : 750 mikrogram
    - witamina B1 :1,5 – 2,0 mg
    - witamina B2 : 1,5 – 2,0 mg
    - witamina C : 100 – 150 mg

    Indeks glikemiczny 

    Indeks glikemiczny (IG), zwany także wskaźnikiem glikemicznym, jest to tabela zawierająca informację o tym, w jakim stopniu wzrośnie stężenie glukozy we krwi po spożyciu określonego produktu żywnościowego.
    Glikemia obliczana jest poprzez podzielenie poziomu glukozy we krwi po przeprowadzeniu testu żywnościowego z udziałem 50 gram węglowodanów przez poziom glukozy po spożyciu określonego produktu.
    Jako podstawę skali przyjęto poziom cukru we krwi po spożyciu 50 g glukozy. Przykładowo spożycie pokarmu, którego indeks glikemiczny wynosi 60, spowoduje, ze stężenie cukru we krwi wzrośnie o 60 procent w stosunku do stężenia uzyskiwanego po spożyciu 50 g glukozy. Klasyfikacja produktów żywnościowych jest oparta o poziom glukozy we krwi po upływie 2-3 godzin od spożycia posiłku.

    Przykład :
    Załóżmy, że obliczamy IG dla śniadania, w skład którego wchodzą dwie kanapki z pełnoziarnistego chleba pszennego posmarowane masłem, obłożone plasterkami sera, pomidorem i sałatą, banan, jabłko i szklanka niesłodzonej herbaty.

    Krok 1:Najpierw sprawdzamy w odpowiedniej tabeli bądź na opakowaniach produktów, ile procentowo węglowodanów zawierają poszczególne składniki:
    1 kromka pełnoziarnistego chleba pszennego zawiera 14 g węglowodanów, czyli w dwóch kromkach mamy 28 g węglowodanów. Ser szwajcarski - zawiera 3,5 g węglowodanów w 100 g. Przeciętny plasterek sera waży 20 g, czyli w serze wchodzącym w skład naszego posiłku (2 plasterki) znajduje się 1,4 g węglowodanów.
    Na naszych kanapkach wylądowało także pół średniej wielkości pomidora. W całym pomidorze znajduje się 9 g węglowodanów, więc na kanapkach znajduje się 4,5 g węglowodanów.
    Dwa plasterki sałaty to ok. 1/20 główki. W tym wypadku ilość węglowodanów wynosi 0,1 g.
    W średniej wielkości bananie znajdziemy ok. 25 g węglowodanów, a w jabłku 15 g węglowodanów. Masło oraz niesłodzona herbata nie zawierają węglowodanów.

    Krok 2: ustalamy całkowitą liczbę węglowodanów w posiłku
    W naszym wypadku wynosi ona:
    28 g (chleb) + 1,4 g (ser) + 4,5 g (pomidor) + 0,1 g (sałata) + 25 g (banan) + 15 g (jabłko) = 74 g

    Krok 3: obliczamy procentową zawartość węglowodanów pochodzących z każdego posiłku.
    Kromki chleba dostarczają ok. 38 % węglowodanów.
    - Ser - ok. 1,9 %
    - Pomidor - ok. 6%
    - Sałata - ok. 0,1%
    - Banan - ok. 34 %
    - Jabłko - ok. 20%

    Krok 4: znajdujemy w odpowiedniej tabeli indeks glikemiczny dla każdego z wymienionych produktów.
    Chleb pszenny pełnoziarnisty ma 85 IG
    - Ser - 55 IG
    - Pomidor - 10 IG
    - Sałata - 10 IG
    - Banan - 55 IG
    - Jabłko - 38 IG

    Krok 5: mnożymy IG każdego produktu przez procentowy udział pochodzących z niego węglowodanów w posiłku. W ten sposób otrzymamy całkowite IG.
    85 x 38% + 10 x 6% + 10 x 0,1% + 55 x 34% + 38 x 20% = 32,3 + 0,6 + 0,01 + 18,7 + 7,6 = 59,21
    Nasz śniadanie zatem ma niski indeks glikemiczny, nie przekraczający zalecanej granicy 60 IG.


    Przykładowe jadłospisy


    ZESTAW 1 – 2500 kcal

    I śniadanie

    Musli z orzechami i rodzynkami na mleku
    •  mleko 1,5%,(150 ml)
    •  musli z orzechami i rodzynkami (30g)
    Kanapka z  polędwicą, sałatą i pomidorem
    •  chleb pełnoziarnisty (1 cienka kromka) posmarowany cienko
    •  margaryną o zawartości kwasów trans <1g), liść sałaty, 1 plaster
    •  polędwicy z indyka, ¼ średniego pomidora
    Sok ze świeżych pomarańczy (120 ml)

    II śniadanie

    Tost z masłem orzechowym i kiwi
    •  tost wieloziarnisty (1 kromka), masło orzechowe (płaska łyżeczka), kiwi (1 sztuka)
    Jogurt wiśniowy  (150 ml)


    Obiad

    Zupa krem z brokułów z grzankami
    •  zupa krem z brokułów (200ml – ½ talerza)
    •  grzanki (30g)
    Zrazy duszone z kaszą gryczaną, buraczki gotowane, fasolka
    szparagowa
    •  zrazy bite, duszone z mięsa wołowego (100g)
    •  kasza gryczana (3-4 łyżki)
    •  buraczki gotowane(3- 4 czubate łyżki)
    •  fasolka szparagowa gotowana (4 czubate łyżki)
    Kompot z jabłek (200ml/niepełna szklanka)

    Podwieczorek
    •  nektarynki ( 2 sztuki), ½ garści orzechów (włoskie, nerkowce)
    Kolacja

    Twarożek z rzodkiewką i ogórkiem, kanapka z chleba razowego z
    wędliną i sałatą,
    •  chleb żytni razowy (1 kromka) posmarowany cienko masłem śmietankowym, plaster wędliny z piersi kurczaka, liść sałaty
    •  ser twarogowy półtłusty (100g),3 rzodkiewki, ½ ogórka świeżego, jogurt naturalny (1 łyżka)
    herbata  z cytryną (bez cukru)

    ZESTAW 2 – 2000 kcal

    I śniadanie

    Owsianka z cynamonem
    • mleko 1,5%,(200 ml)
    • płatki owsiane (3 łyżki), ¼ łyżeczki cynamonu
    Kanapka z dżemem lub miodem
    • chleb żytni pełnoziarnisty (1 cienka kromka) posmarowany cienko margaryną o zawartości kwasów trans <1g)
    • 1 łyżeczka dżemu niskosłodzonego (lub miodu)
    Kawa (z mlekiem) lub herbata z cukrem (1 łyżeczka)

    II śniadanie

    Kanapka z margaryną, szynką i pomidorem
    • chleb graham (1 kromka) posmarowany cienko margaryną (płaska łyżeczka),
    • plaster szynki wołowej gotowanej, ½ pomidora,
    Maślanka jagodowa  (szklanka)
    Jabłko (1 duże)

    Obiad

    Zupa cytrynowa z ryżem
    • zupa (200ml)
    • ryż gotowany (3 łyżki)
    Kurczak duszony w sosie śliwkowym z ziemniakami, brokułami i surówką z selera, marchwi i jabłek
    • pierś z kurczaka duszona bez obsmażania (100 g)
    • śliwki świeże, mrożone lub suszone (5 sztuk) dodane pod koniec duszenia
    • ziemniaki gotowane (2 sztuki
    • brokuły gotowane (4 różyczki
    • surówka z selera, marchwi i jabłek (3 czubate łyżki)
    Mus  z jabłek (150 g)

    Podwieczorek

     Pierogi z truskawkami (5 małych sztuk)

    Kolacja

    Sałatka z tuńczykiem i warzywami :
    • tuńczyk w sosie własnym 100g (z puszki)
    • szczypiorek, 2 łyżki kukurydzy, ½ strąka czerwonej papryki
    • szczypta soli i pieprz
    • 2 liście sałaty 
    • pieczywo mieszane z ziarnem słonecznika (2 kromki) posmarowane cienko margaryną
    herbata  z cytryną (z cukrem lub bez )

      Zestaw  3 – 1500  kcal



    I śniadanie

    Kanapki z masłem, wędliną drobiową i sałatą :
    • bułka grahamka (1 mała) posmarowana cienko masłem śmietankowym, 2 liście sałaty, 2 plasterki wędliny z piersi kurczaka
    • chleb pszenny (1 kromka) posmarowana cienko masłem śmietankowym, liść sałaty, plasterek wędliny z piersi kurczaka
    Sałatka z pomidora i ogórka
    • sałatka z pomidora (1 średni) i ogórka (1 mały), pieprz ziołowy
    herbata owocowa z miodem
    •   herbata owocowa z łyżką miodu naturalnego
    II śniadanie
    • jogurt naturalny 2% tłuszczu (200ml/niepełna szklanka) z łyżką otrębów pszennych
    Obiad

    Barszcz ukraiński
    • barszcz ukraiński z ziemniakami (200ml – ½ talerza)
    Gulasz wołowy z kaszą perłową, gotowana brukselka,
    • surówka z marchewki i jabłka
    • kasza perłowa gotowana (3-4 łyżki)
    • gulasz z wołowiny (porcja ok. 3 łyżki)
    • surówka z marchewki i jabłka (4 czubate łyżki)
    • brukselka gotowana (ok. 10 szt.)
    • kompot z jabłek (200ml/niepełna szklanka)
    Podwieczorek
    •  kefir 2% tłuszczu (150ml/około 2/3 szklanki), 
    •  jabłko (średnie)

    Kolacja

    Kanapki z masłem, twarożek ziarnisty z rzodkiewką i szczypiorkiem
    • chleb pszenny (2 cienkie kromki) posmarowany cienko masłem śmietankowym serek twarogowy
    • ziarnisty (150g) z rzodkiewką (4 - 6 szt.) i szczypiorkiem (1 łyżka posiekanego)
    • herbata                       



    Brak komentarzy